PL EN RU
Republikańskie rozumienie polityczności a problem edukacji
 
Więcej
Ukryj
1
Uniwersytet Jagielloński
 
 
Data publikacji: 21-07-2026
 
 
Studia Politologiczne 2026;81
 
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
Celem artykułu jest analiza republikańskiego rozumienia polityczności wywodzonego od Arystotelesa i jego rozważań dotyczących wspólnoty politycznej, związków między etyką a polityką oraz mądrości praktycznej, phronesis. Argumentuję, że pojmowanie polityczności/polityki, które dostrzega nie tylko fundamentalny związek między polityką a etyką, ale widzi ją jako sferę relacji angażujących wolne osoby tworzące wspólnotę polityczną mającą za cel troskę o dobre życie, wiąże się ściśle z kwestią edukacji. Autorzy zaliczani do wczesnonowożytnej tradycji republikańskiej dostrzegali i rozwijali tę kwestię w swoich traktatach politycznych, osadzając dyskusję dotyczącą wolności, obywatelskości, a także ustroju mieszanego w szerszym namyśle dotyczącym kształtowania charakteru oraz obywatelskiej cnoty zarówno rządzących, jak i rządzonych, niezbędnych do tego, by wspólnota polityczna mogła spełniać swoje cele, czyli zapewniać współistnienie różnych grup i wizji tego, co sprawiedliwe lub słuszne w społeczeństwie. Celem artykułu jest także zwrócenie uwagi na potrzebę dyskusji na temat roli edukacji we współczesnych projektach republikańskich, postrzeganej tutaj jako newralgiczna, a w dużej mierze zapoznana we współczesnych teoriach rozwijających namysł republikański.
INFORMACJE O RECENZOWANIU
Sprawdzono w systemie antyplagiatowym
REFERENCJE (39)
1.
Arystoteles, Etyka nikomachejska, przeł. D. Gromska, Warszawa 2000.
 
2.
Arystoteles, Polityka, przeł. L. Piotrowicz, Warszawa 2004.
 
3.
Barwicka-Tylek I., The Historian’s Craft and Ethical Values. A Lesson from Aristotle, [w:] I. Barwicka-Tylek, J. Halberda, M. Mikuła (red.), The evolution of justice, equity, and equality: practical wisdom from the past, Routledge, London 2026.
 
4.
Barwicka-Tylek I., Pietrzyk-Reeves D., Liberty in Jean Jacques Rousseau: Between the Ancient and the Modern, «Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa» 2017, special issues.
 
5.
Bellah R., Madsen R., Sullivan W.M., Swidler A., Tipton S.M., Habits of The Heart: Individualism and Commitment in American Life, Berkeley 1985.
 
6.
Berry C., The Idea of a Democratic Community, New York 1989.
 
7.
Castañeda H., Ought, Reasons, Motivations and the Unity of the Social Sciences. The Meta-theory of the Ought-Is-Problem, [w:] G. di Bernardo (red.), Cognition of Norms and Cognition Through Norms: Normative Structures of the Social World, Editions Rodopi, Amsterdam 1988.
 
8.
Ceglarska A., Barwicka-Tylek I., Restoring the Prudent Part of Jurisprudence, [w:] Book of Proceedings of the International Scientific Conference “Law, Legality, Justice and Jurisprudence – Modern Aspects and New Challenges”, Split 2025.
 
9.
Crick B., Citizenship: The Political and the Democratic, «British Journal of Educational Studies» 2007, vol. 55, nr 3.
 
10.
Crick B., In Defense of Politics, Chicago 1964.
 
11.
Crick B., The Presuppositions of Citizenship Education’, «Journal of Philosophy of Education» 1999, vol. 33, nr 3.
 
12.
Douglass R., Rousseau’s Republican Citizenship: The Moral Psychology of The Social Contract, [w:] D.L. Williams, M.W. Maguire (red.), The Cambridge Companion to Rousseau’s Social Contract, Cambridge 2024.
 
13.
Filipowicz S., Pochwała rozumu i cnoty. Republikańskie credo Ameryki, Znak, Fundacja im. S. Batorego, Kraków–Warszawa 1997.
 
14.
Foord J., Synopsis politica, Londini 1582, fo. 7.
 
15.
Goslicius L.G., De optimo senatore libri duo, Basilea 1593.
 
16.
Habermas J., Further Reflections on the Public Sphere, [w:] C. Calhoun (red.), Habermas and the Public Sphere, Cambridge Mass. 1992.
 
17.
Korolec J.B., Wolność, cnota, praxis, wyb. i oprac. M. Olszewski, Warszawa 2006.
 
18.
Legutko R., Demokracja i republika, [w:] R. Legutko, J. Kloczkowski (red.), Oblicza demokracji, Kraków 2002.
 
19.
Lovett F., Republicanism, Stanford Encyclopedia of Philosophy 2022, https://plato.stanford.edu/ent... (10.05.2026).
 
20.
Lovett F., Sellers M. (red.), The Oxford Handbook of Republicanism, Oxford University Press 2024, https://academic.oup.com/edite... (10.05.2026).
 
21.
Machiavelli N., Rozważania nad pierwszym dziesięcioksięgiem historii Rzymu Liwiusza, przeł. K. Żaboklicki, Warszawa 2009.
 
22.
Mclaughlin T.H., Citizenship Education in England: The Crick Report and Beyond, «Journal of Philosophy of Education» 2000, vol. 34, nr 4.
 
23.
Mistrza Wincentego Kronika Polska, przeł. K. Abgarowicz, B. Kü rbis, Warszawa 1974.
 
24.
Nelson E., The Greek Tradition in Republican Thought, Cambridge University Press, Cambridge 2004.
 
25.
Pettit P., Republicanism: A Theory of Freedom and Government, Oxford University Press, Oxford 1999.
 
26.
Pietrzyk-Reeves D., Ład rzeczypospolitej. Polska myśl polityczna XVI wieku a klasyczna tradycja republikańska, Kraków 2012.
 
27.
Pietrzyk-Reeves D., Neorepublikańska filozofia publiczna i model demokracji, «Etyka» 2014, t. 48.
 
28.
Pietrzyk-Reeves D., Polish Republican Discourse in the Sixteenth Century, Cambridge University Press, Cambridge 2020.
 
29.
Pietrzyk-Reeves D., Political (self-) education and the neo-republican perspective, «Education, Citizenship and Social Justice» 2018, vol. 15, issue 2.
 
30.
Pietrzyk-Reeves D., Republican Political Education, [w:] F. Lovett, M. Sellers (red.), The Oxford Handbook of Republicanism, Oxford University Press 2024.
 
31.
Pietrzyk-Reeves D., Tradycja republikańska, respublica, republikanizm, «Horyzonty Polityki» 2013, t. 4, nr 7.
 
32.
Pocock J.G.A., The Ideal of Citizenship since Classical Times, [w:] G. Shafir (red.), The Citizenship.
 
33.
Debates. A Reader, Minneapolis–London 1998. Qvortrup M., The Political Philosophy of Jean-Jacques Rousseau: The Impossibility of Reason, Manchester–New York 2003.
 
34.
Rawls J., Liberalizm polityczny, przeł. A. Romaniuk, Warszawa 1998.
 
35.
Rousseau J.J., Emil, czyli o wychowaniu, t. I, przeł. W. Husarski, Wrocław 1955.
 
36.
Sandel M., America’s Search for a Public Philosophy, [w:] M. Sandel, Public Philosophy: Essays on Morality and Politics, Cambridge Mass. 2006.
 
37.
Sandel M., Democracy’s Discontent: America in Search of a Public Philosophy, Cambridge Mass. 1998.
 
38.
Skinner Q., The Foundations of Modern Political Thought, vol. I: The Renaissance, Cambridge 1978.
 
39.
Warszewicki K., O najlepszym stanie wolności (De optimo statu libertatis, libri Duo, 1598), [w:] K. Koehler (red.), Krzysztofa Warszewickiego i Anonima uwagi o wolności szlacheckiej, Kraków 2010.
 
ISSN:1640-8888
Journals System - logo
Scroll to top