Populizm jako kicz
Więcej
Ukryj
1
Centrum Europejskie
Uniwersytetu Warszawskiego
Data publikacji: 18-05-2026
Studia Politologiczne 2026;80
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
W przedstawionym tu artykule przekonuję, że pochodzenie kiczu i populizmu
można interpretować podobnie – jako wyraz oddziaływania różnych mechanizmów
obronnych i poszukiwania przyjemności. Oba te fenomeny wyrażają ostatecznie głębokie
niepokoje egzystencjalne i psychologiczne potrzeby współczesnego człowieka związane
z procesami modernizacji. W przyjętej tu perspektywie populizm to nie kwestia podaży,
ale popytu naznaczonego bezpośrednio charakterem kultury masowej, która nie tylko
dostarcza różnych przyjemności, ale i wzmaga poczucie zagrożenia oraz potrzebę obrony.
Będziemy tu łączyć teorię nowoczesności i estetyki z elementami psychoanalizy.
INFORMACJE O RECENZOWANIU
Sprawdzono w systemie antyplagiatowym
REFERENCJE (32)
1.
Aslanidis P., Is populism an ideology? A refutation and a New Perspective, «Political Studies» 2016, vol. 64.
2.
Benjamin W., Dzieło sztuki w dobie możliwości jego reprodukcji technicznej, [w:] J. Bocheńska, A. Kisielewska, M. Pęczak (red.), Wiedza o kulturze. Część IV. Audiowizualność w kulturze. Zagadnienia i wybór tekstów, Warszawa 1993.
3.
Beylin P., Autentyczność i kicze, Warszawa 1975.
4.
Binkley S., Kitsch as a Repetitive System: A Problem for the Theory of Taste Hierarchy, «Journal of Material Culture» 2000, vol. 5, nr 2.
5.
Bourdieu P., Dystynkcja, Społeczna krytyka władzy sądzenia, Warszawa 2023.
6.
Broch H., Kilka uwag o kiczu i inne eseje, Warszawa 1998.
7.
Calinescu M., Five Faces of Modernity: Modernism, Avant-Garde, Decadence, Kitsch, Postmodernism, Durham 2006.
8.
Canovan M., Taking Politics to the People: Populism as the Ideology of Democracy, [w:] Y. Mény, Y. Surel (red.), Democracies and the Populist Challenge, Basingstoke 2002.
9.
Eco U., Apokaliptycy i dostosowani, Warszawa 2010.
10.
Elias N., The Kitsch Style and the Age of Kitsch, [w:] R. Kilminster, S. Mennell (red.), Early writings, vol. 1, University College Dublin Press 2005.
11.
Freud Z., Poza zasadą przyjemności, Warszawa 2000.
12.
Freud Z., Wstęp do psychoanalizy, Warszawa 2002.
13.
Giesz L., Kitsch-man as tourist, [w:] G. Dorfles (red.), Kitsch. The world of bad taste, New York 1970.
14.
Jagers J., Walgrave S., Populism as Political Communication Style: An Empirical Study of Political Parties’ Discourse in Belgium’, «European Journal of Political Research» 2007, vol. 46, nr 3.
15.
Jansen R.S., Populist Mobilization: A New Theoretical Approach to Populism, «Sociological Theory» 2011, vol. 29, nr 2.
16.
Kjellman-Chapin M. (red.), Kitsch, History, Theory, Practice, Cambridge Scholars Publishing 2013.
17.
Kundera M., Nieznośna lekkość bytu, Warszawa 1992.
18.
Laclau E., Politics and Ideology in Marxist Theory, London 1977.
19.
MacDonald D., Teoria społeczeństwa masowego, [w:] C. Miłosz (red.), Kultura masowa, Paryż 1959.
20.
Mandoki K., The Varieties of Kitsch: Ethical, Artistic and Political Dimensions, [w:] Aesthetics in Dialogue Applying Philosophy of Art in a Global World, Berlin 2020.
21.
Moffitt B., Tormey S., Rethinking Populism: Politics, Mediatisation and Political Style, «Political Studies» 2014, nr 62.
22.
Moles A., Kicz czyli Sztuka szczęścia: studium o psychologii kiczu, Warszawa 1978.
23.
Mudde C., The Populist Zeitgeist, «Government and Opposition» 2004, vol. 39, nr 4.
24.
Ortlieb S.A., Carbon C.-C., Kitsch and Perception: Towards a New ‘Aesthetic from Below’, «Art & Perception» 2018, nr 7.
25.
Pierzchalski F., Estetyka kiczu a rozwój autorytarnego populizmu w Polsce, [w:] F. Pierzchalski, B. Rydliński (red.), Autorytarny populizm w XXI wieku, krytyczna rekonstrukcja, Warszawa 2017.
26.
Scruton R., A Point of View: The strangely enduring power of kitsch, BBC NEWS 2014, 12 December.
27.
Sontag S., Notatki o Kampie, «Literatura na Świecie» 1979, nr 9.
28.
Stanley B., The Thin Ideology of Populism, «Journal of Political Ideologies» 2008, vol. 13, nr 1.
29.
Taguieff P.A., Political Science Confronts Populism: From a Conceptual Mirage to a Real Problem, «Telos» 1995, nr 103.
30.
Tocqueville A. de., O demokracji w Ameryce, Warszawa 2005.
31.
Veblen T., Teoria klasy próżniaczej, Warszawa 1971.
32.
Weyland K., Clarifying a Contested Concept: Populism in the Study of Latin American Politics, «Comparative Politics» 2001, vol. 34, nr 1.