Neutralizacja prawa międzynarodowego
aktami wewnętrznymi
– projekt amerykańskiej ustawy H.R. 23 z 2025 r.
i quasi-derogacja Statutu Rzymskiego
1
Uniwersytet Szczeciński
Data publikacji: 18-05-2026
Studia Politologiczne 2026;80
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
Przedmiotem niniejszych rozważań jest amerykański projekt ustawy H.R. 23, którego
normy przewidywały nałożenie sankcji na Międzynarodowy Trybunał Karny. W szerszym
ujęciu omówione zostaną: (i) techniczne aspekty procesu legislacyjnego, w szczególności
niespotykana wcześniej sytuacja, gdy jedno państwo reguluje swoim aktem wewnętrznym
relacje innego państwa z Międzynarodowym Trybunałem Karnym, a także odejście od
reguły norm generalnych i abstrakcyjnych; (ii) polityczne, religijne oraz historyczne tło
procesu legislacyjnego; (iii) normy projektowanego aktu; oraz (iv) akty podobne. Celem
tekstu jest omówienie przyjętych rozwiązań oraz wskazanie, że są one bezprecedensowe.
Zwrócona zostanie uwaga na konsekwencje przyjętych rozwiązań, które prowadzą do
quasi-derogacji umowy międzynarodowej za pomocą aktu wewnętrznego. Wykorzystane
metody to: (i) metoda formalno-dogmatyczna; (ii) metoda historyczna; (iii) metoda
komparatystyczna; (iv) metoda analizy logicznej.
INFORMACJE O RECENZOWANIU
Sprawdzono w systemie antyplagiatowym
REFERENCJE (72)
1.
Bach S., Filibusters and Cloture in the Senate, Report for Congress. Received through the CRS Web, 17 stycznia 2001 r., Congressional Research Service The Library of Congress, RL30360.
2.
Bryl A., Zbrodnie przeciwko ludzkości w doktrynie i orzecznictwie międzynarodowych trybunałów karnych, Warszawa 2021.
3.
Chokshi K., Helms-Burton Act of 1996: A Case Study in Unprincipled, Opportunistic Foreign Policy, «The Yale Review of International Studies» zima 2019.
4.
Cormier M., The Jurisdiction of the International Criminal Court over Nationals of Non-States Parties, Cambridge 2020.
5.
Cormier M., Testing the boundaries of the ICC’s territorial jurisdiction in the Afghanistan situation, «Questions Of International Law» 2021, nr 78.
6.
Czepek V., Podstawy i skutki prawne uznania Jerozolimy za stolicę Izraela przez Stany Zjednoczone, [w:] I. Kraśnicka (red.), Prawo międzynarodowe. Teoria i praktyka, Warszawa 2019.
8.
Gardocka T., Międzynarodowy Trybunał Karny a prawo polskie, «Przegląd Prawa Konstytucyjnego» 2011, nr 1.
9.
Garlicki L., Niekonstytucyjność: formy, skutki, procedury, «Państwo i Prawo» 2016, nr 9.
11.
Górski M., Glosa do wyroku ETPC z dnia 16 kwietnia 2012 r., 55508/07 i 29520/09, LEX/el. 2012.
12.
Grajewski K., Rzymski Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego a niektóre regulacje Konstytucji z 1997 roku, «Gdańskie Studia Prawnicze» 2003, nr 2.
13.
Grzegorczyk T., Współpraca Polski z Międzynarodowym Trybunałem Karnym, «Prokuratura i Prawo» 2005, nr 3.
15.
Hitchman A., Rodriguez S., Dominguez Lopez E., Understanding the Helms-Burton Act, «International Journal of Cuban Studies» 2024, nr 1.
16.
Izak K., Konflikt żydowsko-palestyński. Historia i współczesność, «Terroryzm – studia, analizy, prewencja» 2024, nr 6.
17.
Izydorczyk J., Wiliński P., Postępowanie przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym, «Państwo i Prawo» 2005, nr 5.
18.
Johnson P., Historia Żydów, przekł. M. Godyń, A. Nelicki, M. Wójcik, Warszawa 2020.
19.
Kant I., Ku wieczystemu pokojowi. Filozoficzny projekt, przekł. M. Żelazny, [w:] I. Kant, Dzieła Zebrane, t. VI – Pisma po roku 1781, Toruń 2012.
20.
Karska E., Dorobek konferencji rewizyjnej Statutu MTK ze szczególnym uwzględnieniem poprawki definiującej zbrodnię agresji, «Kwartalnik Prawa Publicznego» 2010, nr 3.
21.
Karska E., Międzynarodowy Trybunał Karny, [w:] J. Kolasa (red.), Współczesne sądownictwo międzynarodowe, t. I – Zagadnienia instytucjonalne, Wrocław 2009.
22.
Karska E., Karna jurysdykcja krajowa a międzynarodowa, [w:] J. Kolasa (red.), Współczesne sądownictwo międzynarodowe, t. II – Wybrane zagadnienia prawne, Wrocław 2010.
23.
Karska E., Subsydiarność uchwał organizacji rządowych i pozarządowych w jurysdykcji międzynarodowych trybunałów karnych, Wrocław 2009.
24.
Karski K., Ratyfikacja Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego (Zagadnienia prawnomiędzynarodowe i konstytucyjne), «Państwo i Prawo» 2001, nr 1.
25.
Karski K., Realizacja idei utworzenia międzynarodowego sądownictwa karnego, «Państwo i Prawo» 1993, nr 7.
27.
Kłodawski M., Nieprawidłowe odesłania do przepisów szczególnych i odrębnych, «Przegląd Legislacyjny» 2016, nr 2.
28.
Kosior W., Federal law v. State law w Stanach Zjednoczonych – uwagi interpretacyjne, «Roczniki Administracji i Prawa» 2014, nr 1.
29.
Kozłowski A., Istota zasad ogólnych prawa i orzeczeń sądów międzynarodowych jako źródła prawa międzynarodowego, [w:] J. Kolasa (red.), Istota źródeł w porządku prawa międzynarodowego, Wrocław 2016.
30.
Kuczyńska H., Odpowiedzialność przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym za zbrodnie prawa międzynarodowego popełnione w czasie konfliktu w Ukrainie, «Palestra» 2022, nr 4.
31.
Kułaga-Boczko A., Szok cenowy na europejskim rynku gazowym w 2021 roku – dominacja Rosji i wpływ innych zjawisk globalnych, «Studia Wschodnioeuropejskie» 2022, nr 16.
32.
Kurek A., Amerykańska ustawa H.R. 815 („przeciwko TikTokowi”) – odejście od reguły norm generalnych i abstrakcyjnych, «Krytyka Prawa» 2025, nr 2.
33.
Kurek A., Quasi-teologiczna metafizyka państwa w idealizmie obiektywnym G. W. F. Hegla, «Studia Politologiczne» 2025, nr 77.
34.
Kuźniar-Kwiatek D., Międzynarodowy Trybunał Karny w systemie Narodów Zjednoczonych – rola Rady Bezpieczeństwa ONZ w postępowaniu przed MTK, [w:] A. Kozłowski, B. Mielnik (red.), Odpowiedzialność międzynarodowa jako element międzynarodowego porządku prawnego, Wrocław 2009.
35.
Łenyk S., Strategie hedgingowe państw Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej jako odpowiedź na rosnącą potęgę Chin, Kraków 2023.
38.
Malinowski A., Pomiar czytelności polskiego tekstu prawnego, «Państwo i Prawo» 2017, nr 5.
39.
Mazur S., Prawnopolityczne skutki uznania Jerozolimy za stolicę Izraela przez Stany Zjednoczone Ameryki, «Przegląd Prawa Publicznego» 2022, nr 11.
40.
Mik C., Fenomenologia regionalnej integracji państw. Studium prawa międzynarodowego, t. II – Regionalne organizacje integracyjne z perspektywy analitycznej prawa międzynarodowego, Warszawa 2019.
41.
Milik P., Międzynarodowa osobowość prawna i zdolność prawna Międzynarodowego Trybunału Karnego, «Państwo i Prawo» 2003, nr 9.
42.
Muszyński M., Działanie TSUE ultra vires a Trybunał Konstytucyjny RP, «Prokuratura i Prawo» 2022, nr 9.
43.
Muszyński M., Siła, norma, idea. Prawo międzynarodowe w ujęciu historycznym, t. 1 – Pseudoreżimy prawa międzynarodowego, Warszawa 2019.
44.
Muszyński M., Siła, norma, idea. Prawo międzynarodowe w ujęciu historycznym, t. 3 – Prawo międzynarodowe uniwersalne, Warszawa 2022.
45.
Napierała P., Amerykańska prawica religijna oraz rola Christian Coalition w jej rozbudowie i aktywizacji, «Politeja» 2007, nr 1.
46.
Ogonowski P., Koncepcja Międzynarodowego Sądu Karnego, «Prokuratura i Prawo» 1998, nr 7–8.
47.
Piątkowski M., Problem ważności traktatów pokoju zawartych z agresorem, «Państwo i Prawo» 2025, nr 2.
48.
Podemska J., Amerykańska krucjata. USA wobec powstania państwa Izrael, Warszawa 2018.
49.
Podkówka A., Międzynarodowy Trybunał Karny jako wypełnienie „luki bezkarności” w prawie międzynarodowym, «Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ. Nauki Społeczne» 2018, nr 2.
51.
Raubo J., Neokonserwatyzm na tle systemu partyjnego w Stanach Zjednoczonych Ameryki, «Przegląd Politologiczny» 2012, nr 2.
52.
Ruczkowski P., Nieratyfikowana umowa międzynarodowa jako źródło prawa administracyjnego, «Przegląd Prawa Publicznego» 2017, nr 12.
53.
Skorek A., Sojusz amerykańsko-izraelski w perspektywie realistycznej, [w:] E. Haliżak, J. Czaputowicz (red.), Teoria realizmu w nauce o stosunkach międzynarodowych: założenia i zastosowania badawcze, Warszawa 2014.
54.
Skrzydło J., Stany Zjednoczone a status Jerozolimy. Uwarunkowania konstytucyjne, «Państwo i Prawo» 2020, nr 3.
55.
Socha E., Karna odpowiedzialność jednostki w prawie międzynarodowym, «Kwartalnik Prawa Publicznego» 2002, nr 4.
56.
Socha E., Rola subsydiarności w wykonywaniu międzynarodowej jurysdykcji karnej, «Prokuratura i Prawo» 2007, nr 7–8.
57.
Socha E., Zbieżność a komplementarność jurysdykcji międzynarodowych trybunałów karnych i sądów krajowych, Wrocław 2004.
58.
Sołżenicyn A., Dwieście lat razem 1795–1995. Część druga. W porewolucyjnej Rosji, przekł. A. Mayer, N. Krzyżanowska-Barwińska, Wrocław 2014.
59.
Stelmach A., Chrobak P., Kurek A., Konstytucyjna pozycja Senatu w kontekście zasadności istnienia tego organu, «Politeja» 2024, nr 1.
60.
Stern D., Komentarz Żydowski do Nowego Testamentu, przekł. A. Czwojdrak, Warszawa 2024.
61.
Sutor J., Immunitet państwa i immunitet dyplomatyczny a ściganie i karanie zbrodni o charakterze międzynarodowym w świetle statutu rzymskiego, «Przegląd Sejmowy» 2017, nr 11–12.
62.
Szewczyk P., Ewolucja kognicji międzynarodowych organów sądowych funkcjonujących na obszarze Wspólnoty Niepodległych Państw, [w:] B. Mielnik (red.), Z problematyki źródeł prawa międzynarodowego, Wrocław 2017.
63.
Szpak A., Proliferacja trybunałów międzynarodowych oraz jej pozytywne i negatywne strony (ze szczególnym uwzględnieniem międzynarodowych trybunałów karnych), «Przegląd Prawa Publicznego» 2011, nr 11.
64.
Taborowski M., Zgodność ustawy z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską jako przedmiot pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. Glosa do postanowienia WSA z dnia 16 listopada 2005 r., I SA/Ol 374/05, «Europejski Przegląd Sądowy» 2006, nr 5.
65.
Tocqueville de A., O demokracji w Ameryce, przekł. B. Janicka, M. Król, Warszawa 2019.
66.
Widłak T., Nauka prawa międzynarodowego Hansa Kelsena, «Państwo i Prawo» 2020, nr 3.
67.
Wierczyńska K., Hierarchia zbrodni w prawie międzynarodowym, «Państwo i Prawo» 2016, nr 1.
68.
Wierczyński G., Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, Warszawa 2016.
70.
Wiśniewski A., Uwagi o multiplikacji sądów międzynarodowych, «Gdańskie Studia Prawnicze» 2016, nr 2.
71.
Wittgenstein L., Tractatus logico-philosophicus, przekł. B. Wolniewicz, Warszawa 2012.
Udostępnij
ARTYKUŁ POWIĄZANY
| ISSN: | 1640-8888 |
Czasopismo naukowe «Studia Politologiczne» uzyskało dofinansowanie z Ministerstwa Edukacji i Nauki w ramach programu „Rozwój Czasopism Naukowych” (projekt numer RCN/SN/0713/2021/1). Wysokość otrzymanego dofinansowania wynosi 79 607 zł. Celem projektu jest realizacja działań zmierzających do podniesienia poziomu praktyk wydawniczych i edytorskich, zwiększenia wpływu Czasopisma na rozwój nauki oraz dalszego zwiększania prestiżu Czasopisma w międzynarodowym obiegu naukowym. Okres realizacji projektu wynosi 24 miesiące.
© 2006-2026 Journal hosting platform by Bentus
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
